Alergia pokarmowa związana z IgE może z czasem ulec pogorszeniu. Niektóre alergie pokarmowe są bardziej prawdopodobne niż inne, aby być wyrosły z wiekiem dzieci., Gdy u dziecka zdiagnozowano ten rodzaj alergii, lekarz powinien zapewnić Ci automatyczny wstrzykiwacz epinefryny w celu leczenia ciężkich reakcji alergicznych. Kontynuując kwestię alergia pokarmowa u dzieci a nowe produkty, na początku dobrze jest wprowadzać nowy pokarm po nakarmieniu niemowlęcia mlekiem matki lub sztucznym. Powinno się dodawać do diety małego dziecka jeden produkt na tydzień, powoli zwiększając jego porcję. Dzięki temu łatwiej będzie można rozpoznać pokarm alergizujący. Alergia pokarmowa dotyczy około 6-8% niemowląt. Choroba ta występuje głównie u dzieci karmionych mlekiem modyfikowanym. Karmienie piersią jest czynnikiem ochronnym, ale objawy alergii pokarmowej występują także u około 0,5-1% dzieci karmionych piersią. Spis treści: Skąd się biorą alergie pokarmowe u dzieci? Karmienie piersią a Na szczęście alergia na gluten u dzieci mija z wiekiem. Cały czas trwają dyskusje wśród pediatrów, w jakim wieku wprowadzać gluten w diecie niemowlęcia. Z najnowszych zaleceń (choć nie wszyscy lekarze je respektują) wynika, że potrawy z glutenem najlepiej włączać do diety dziecka między 4. a 6. miesiącem życia, pod warunkiem Jak wygląda biegunka u noworodka lub niemowlaka karmionego piersią? Stan ten rozpoznaje się, gdy wyraźnie zmienia się charakter stolca lub nagle zwiększa się częstość jego oddawania. Natomiast biegunka u niemowląt karmionych pokarmem sztucznym diagnozuje się, gdy bobas oddaje 3 lub więcej luźnych/wodnistych stolców w ciągu 24 W przypadku niemowląt karmionych piersią przyczyną może być spożycie przez mamę uczulającego ją składnika. Wówczas alergen przedostaje się do krwi, z której produkowane jest mleko i w ten sposób może dostać się do organizmu karmionego niemowlęcia, wywołując u niego wysypkę (na twarzy, brzuchu i plecach). F7zq. Nadwrażliwość na pokarm to każda niepożądana reakcja organizmu związana ze spożywaniem pokarmu, u której podłoża leżeć mogą różne mechanizmy patogenetyczne. Podstawowy podział obejmuje niealergiczną nadwrażliwość na pokarm oraz alergię pokarmową. Niealergiczna nadwrażliwość na pokarm może mieć podłoże metaboliczne (np. nietolerancja laktozy, fruktozy, glukozy–galaktozy, galaktozemia), farmakologiczne (np. efekty działania histaminy, tyraminy zawartych w pokarmie), toksyczne (toksyny produkowane w żywności przez bakterie) oraz inne (np. reakcja na substancje dodawane do żywności, takie jak siarczyny itp.).POLECAMY Alergia pokarmowa to niepożądana reakcja powstała w wyniku specyficznej odpowiedzi odpornościowej organizmu na określony pokarm czy pokarmy. Ogólny podział obejmuje odpowiedź IgE-zależną (związaną z przeciwciałami klasy IgE) i IgE-niezależną (związaną z udziałem innych mechanizmów odpornościowych, najczęściej typu IV (komórkową), lub rzadziej typu II i III (według Gella i Coombsa). W niektórych przypadkach chory wykazuje jednocześnie oba wymienione wyżej typy odpowiedzi, tzn. odpowiedź mieszaną (IgE-zależną i IgE-niezależną). Alergia na białka mleka krowiego W ciągu ostatnich kilkunastu lat częstość występowania alergii pokarmowych na świecie, jak również w Polsce, znacznie wzrosła. Częstość występowania alergii pokarmowych u niemowląt i małych dzieci szacuje się na około 6–8% populacji dziecięcej. Najczęściej uczulającymi pokarmami są mleko krowie, jajo kurze, soja, pszenica, orzechy arachidowe, inne orzechy oraz ryby i skorupiaki. Spośród wszystkich tych alergenów, częstość występowania alergii na białka mleka krowiego (ABMK) jest w 1. zdecydowanie najwyższa. Odsetek niemowląt karmionych piersią z ABMK ocenia się na 0,5%, a niemowląt karmionych sztucznie na 1,9–3,2%. Estymacje szacują ten wskaźnik na 2 do 7,5%. Objawy kliniczne ABMK, poza na szczęście rzadkimi przypadkami ciężkiej anafilaksji, dotyczą przede wszystkim układu pokarmowego, skóry oraz układu oddechowego. Postacie kliniczne ABMK według Kaczmarskiego i wsp. zebrano w tab. 1. Tab. 1. Postacie kliniczne alergii na białka mleka krowiego (według: Kaczmarski i wsp. 2011) Postać kliniczna ABMK Objawy Łagodna lub umiarkowana Atopowe zapalenie skóry Objawy ogólne, takie jak długotrwały niepokój czy kolka jelitowa Częste regurgitacje, wymioty, biegunka, zaparcie, krew w stolcach Niedokrwistość z niedoboru żelaza Inne objawy (rzadko występujące i których gama jest bardzo szeroka, choć nie zawsze ich związek z alergią jest łatwy do udowodnienia) Ciężka Ciężka postać atopowego zapalenia skóry Upośledzenie wzrastania z powodu biegunki, regurgitacji lub wymiotów Zaburzenia przyrostu masy ciała Brak apetytu lub odmowa przyjmowania pokarmów Umiarkowana lub duża utrata krwi ze stolcem Ostry obrzęk krtani (obraz kliniczny podgłośniowego zapalenia krtani) Obturacja oskrzeli (ang. wheezing), astma Inne objawy, takie jak: wstrząs anafilaktyczny, ciężka postać anemii (z niedoboru żelaza), hipoalbuminemia Warto wiedzieć, że 19% dzieci z IgE-zależną ABMK nabywają tolerancję na mleko w wieku czterech lat, 42% w wieku ośmiu lat i 79% w wieku 16 lat. Początkowo tolerancja dotyczy mleka poddanego intensywnej obróbce cieplnej. Dzieci, które tolerują takie mleko, znacznie szybciej „wyrastają” ze swojej alergii niż te, które nie tolerują mleka poddanego intensywnej obróbce cieplnej, a nie tylko pasteryzacji. Dzieci z łagodnymi postaciami ABMK mają większe szanse na nabycie tolerancji niż te z ciężkimi objawami (w tym anafilaktycznymi). Białka mleka krowiego Białka mleka krowiego są zróżnicowaną ilościowo i jakościowo mieszaniną, w której głównym białkiem jest kazeina (ok. 80% białka ogółem), a pozostałą część stanowią białka serwatkowe. Kazeina (wszystkie jej frakcje) i β-laktoglobulina są najsilniej uczulającymi frakcjami białek mleka krowiego. Kto obciążony jest największym ryzykiem ABMK? Ryzyko alergii jest największe u dzieci z rodzinnym wywiadem atopowym, co nie znaczy, że nie może się ona pojawić w rodzinie nieposiadającej żadnych znanych obciążeń atopowych. Ryzyko to w zależności od wywiadu rodzinnego przedstawia tab. 2. Tab. 2. Predyspozycja rodzinna do wystąpienia choroby atopowej (w tym ABMK) u dziecka Choroby atopowe w rodzinie Ryzyko wystąpienia choroby atopowej u dziecka w % Brak 5–15% U jednego z rodziców 20–40% U jednego z rodzeństwa 25–35% U obojga rodziców 40–60% U obojga rodziców ta sama choroba atopowa (astma, atopowe zapalenie skóry itp.) 50–80% Objawy ABMK (i nie tylko na białka mleka krowiego) mogą mieć charakter natychmiastowy związany z reakcją IgE-zależną (powstają w granicach 30 min od spożycia białek mleka krowiego) lub opóźniony związany z odpowiedzią IgE-niezależną (objawy pojawiają się w granicach godzin do dni od kontaktu z białkami mleka krowiego). Niekiedy jednak reakcja może mieć charakter mieszany, natychmiastowy i opóźniony, jak to ma miejsce w przypadku wyprysku atopowego lub eozynofilowego zapalenia przełyku lub żołądka i jelit. Objawy związane z odpowiedzią natychmiastową i opóźnioną zebrano w tab. 3. Tab. 3. Natychmiastowe i opóźnione objawy alergii na białka mleka krowiego Reakcje natychmiastowe Reakcje opóźnione Anafilaksja (wstrząs) Ostra pokrzywka Ostry obrzęk naczynioruchowy Świszczący oddech (skurcz oskrzeli) Ostry nieżyt nosa (spojówek) Suchy kaszel Wymioty Obrzęk krtani Ostry napad astmy oskrzelowej z ciężką niewydolnością oddechową Zespół alergii jamy ustnej (wyjątkowo w okresie niemowlęcym) Atopowe zapalenie skóry Zapalenie odbytnicy lub odbytnicy i okrężnicy – przewlekła łagodna biegunka z krwią w stolcach Zespół zapalenia jelita cienkiego i okrężnicy Enteropatia z utratą białek i hipoalbuminemią Niedokrwistość z niedoboru żelaza Słabe przyrosty masy ciała (i wtórnie wzrostu) Alergiczne eozynofilowe zapalenie przełyku (potwierdzone biopsją) Alergiczne eozynofilowe zapalenie żołądka i jelita cienkiego (potwierdzone biopsją) Przewlekłe wymioty Choroba refluksowa przełyku* Zaparcie* Kolka jelitowa* Związek objawów oznaczonych * z alergią budzi wciąż szereg kontrowersji. Rozpoznawanie ABMK Rozpoznanie ABMK umożliwiają: dobrze zebrany wywiad, testy skórne, stężenie specyficznych przeciwciał w klasie IgE oraz test karencji i prowokacji. Zasadnicza rola przypada wywiadowi i zwróceniu uwagi na zbieżność spożywania białek mleka krowiego z objawami lub ich zespołami o charakterze natychmiastowym lub opóźnionym zebranym w tab. 3. Istotną rolę, choć zdecydowanie nie decydującą, odgrywają testy skórne prick i/lub oznaczanie swoistych przeciwciał w klasie IgE. Obecność objawów klinicznych wraz z dodatnimi testami skórnymi prick i/lub diagnostycznym stężeniem swoistych przeciwciał przeciw białkom mleka krowiego w klasie IgE czynią rozpoznanie ABMK niemal pewnym. W tab. 4 przedstawiono wartości testów IgE i skórnych, powyżej których wskaźnik predykcji dodatniej wynosi powyżej 95%. Gdy wywiad jest wątpliwy, a testy ujemne, lub gdy testy są dodatnie, a wywiad nieprzekonujący, aby rozwiać wątpliwości diagnostyczne, konieczne jest przeprowadzenie testu prowokacji mlekiem. Może to być test otwarty, niezaślepiony i taki z reguły jest wystarczający. Test z podwójnie ślepą próbą bywa konieczny, gdy próba otwarta nie daje jednoznacznych rozstrzygnięć lub obarczona jest dużą subiektywnością. Testem prowokacji udaje się potwierdzić nie więcej niż 50% rozpoznań ABMK. Tab. 4. Wartości testów IgE i skórnych, powyżej których wskaźnik predykcji dodatniej wynosi powyżej 95% Wskaźnik predykcji swoistych IgE ≥ kU/l ≥ kU/l (Phadia immunoCAP)16 Wszystkie dzieci 15 95 Dzieci ≤ 2 lat 5 95 Wskaźnik predykcji testów prick18 Wielkość bąbla ≥ (mm) ≥ PPV Dzieci > 2 lat 8 95 Dzieci ≤ 2 lat 6 95 Uwaga! W warunkach domowych test prowokacji można przeprowadzić bezpiecznie jedynie w przypadku alergii IgE-niezależnej. We wszystkich innych przypadkach test prowokacji powinien być przeprowadzany w warunkach szpitalnych, i to tylko, gdy są zapewnione warunki do udzielenia natychmiastowej pomocy lub resuscytacji, a u chorego z zespołem zapalenia jelita cienkiego i okrężnicy spowodowanego białkami pokarmowymi (FPIES) – tylko gdy jeszcze przed testem uzyskano pewny dostęp do żyły. Objawy alergii o umiarkowanym nasileniu u dziecka karmionego mlekiem modyfikowanym Alergię na białka mleka krowiego u dziecka karmionego mlekiem modyfikowanym można podejrzewać, gdy po spożyciu tego typu białek pojawią się objawy natychmiastowe (wymioty, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, świszczący oddech, nieżyt nosa, suchy kaszel) lub opóźnione (atopowe zapalenie skóry o średnim lub znacznym nasileniu, biegunka, krew w stolcach, niedokrwistość sideropeniczna, choroba refluksowa przełyku oraz wyjątkowo zaparcie lub kolka niemowlęca). Łagodne reakcje natychmiastowe mogą nastręczać trudności interpretacyjnych, gdyż mogą być wynikiem stanów niemających z alergią żadnego związku. Jeśli jednak da się zauważyć wyraźny związek czasowy ze spożywaniem mleka, to warto odstawić mleko i dalej postępować zgodnie z algorytmem zamieszczonym na ryc. 1. Ryc. 1. Algorytm postępowania u dziecka < 1. karmionego sztucznie, z objawami ABMK o umiarkowanym nasileniu Reakcje o opóźnionym charakterze, zanim jeszcze rozpocznie się postępowanie typowe dla alergii na białka mleka krowiego, należy przede wszystkim różnicować z czynnikami zakaźnymi. W łagodnym atopowym zapaleniu skóry, jeśli tylko nie udaje się dostrzec wyraźnego związku ze spożywaniem mleka a objawami skórnymi, nie jest konieczne rozpoczynanie diagnostyki w kierunku alergii na białka mleka krowiego. Gdy jednak podejrzewamy wyraźny związek spożywania białek mleka krowiego z objawami klinicznymi, należy zalecić 2–4-tygodniową dietę bezmleczną opartą na hydrolizacie białkowym o znacznym stopniu hydrolizy białka (eHF, ang. extensively hydrolyzed formula). Preparaty sojowe (SF ang. soya formula), dawniej dość często zalecane, zgodnie ze stanowiskiem Komitetu ds. Żywienia Europejskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia ESPGHAN (ang. European Society for Paediatric Gastroenterology, Hepatology, and Nutrition) z 2006 r. nie są obecnie zalecane dla niemowląt poniżej 6. ze względu na wysokie ryzyko współwystępowania obu alergii (u 10–14% dzieci z IgE-zależną ABMK), i dlatego leczeniem pierwszego wyboru powinien być zawsze hydrolizat białkowy o znacznym stopniu hydrolizy. Gdy objawy na diecie eliminacyjnej ustąpią, do pełnego i pewnego rozpoznania potrzebne jest przeprowadzenie próby prowokacji. Dodatni test prowokacji nakazuje zastosowanie dalszej sześciomiesięcznej diety eliminacyjnej i przeprowadzenie ponownego testu prowokacji (zawsze jednak dopiero po 9.–12. Ujemny test prowokacji pozwala bezpiecznie przejść na dietę mleczną. W przypadku znacznego podejrzenia lub potwierdzenia reakcji IgE-zależnej i przy braku poprawy po zastosowaniu eHF wskazane jest próbne zastosowanie, przez 14 dni, mieszanki elementarnej (AAF, ang. amino acid formula). Stosowanie eHF lub AAF jest niezbędne u dzieci do 12. potem nie jest to już zwykle konieczne, ze względu na możliwość i łatwość skomponowania odpowiedniej diety bez substytutów mleka. Są oczywiście dzieci z tak wybiórczymi upodobaniami i na dodatek mało konsekwentnymi lub wygodnymi matkami, że skomponowanie właściwej jakościowo i ilościowo diety nie jest możliwe i wtedy może być wskazane uzupełnianie diety o eHF lub AAF jeszcze po 12. Dziecko z ciężkimi objawami alergii karmione mlekiem modyfikowanym Za ciężkie objawy ABMK o charakterze natychmiastowym uznaje się obrzęk krtani (alergiczne zapalenie krtani), ciężki napad astmy z niewydolnością oddechową oraz anafilaksję (wstrząs), a ciężkimi objawami alergii o charakterze opóźnionym są: przewlekła biegunka i/lub przewlekłe wymioty prowadzące do zaburzeń wzrastania, krwawienie z przewodu pokarmowego z niedokrwistością sideropeniczną, enteropatia z jelitową ucieczką białka i hipoalbuminemią oraz enteropatia eozynofilowa potwierdzona histopatologicznie. Objawy natychmiastowe nakazują niezwłoczne przejście na dietę bezmleczną. Wyjątkowo, u dzieci po 6. i bez objawów jelitowych sięgnąć można po SF, jednak najlepszym wyborem jest eHF. SF i eHF powinny być podawane pod kontrolą lekarską, gdyż i one mogą wywołać reakcje niepożądane. W drugiej kolejności można zastosować AAF. Jeśli zdecydowaliśmy się rozpocząć terapię za pomocą AAF, wtedy po dwóch tygodniach można, pod kontrolą lekarską, dokonać próby przejścia na eHF lub SF. U dzieci z ciężkimi objawami żołądkowo-jelitowymi i zaburzeniami wzrastania, niedokrwistością sideropeniczną lub hipoalbuminemią lub enteropatią eozynofilową wskazane jest rozpoczynanie terapii od AAF i następnie dokonanie próby przejścia na eHF. Łagodne objawy (zapalenie odbytnicy lub odbytnicy i okrężnicy – przewlekła łagodna biegunka z krwią w stolcach) ustępują zwykle po 10–14 dniach terapii, podczas gdy do ustąpienia enteropatii potrzeba zwykle 2–3 tygodni lub nawet więcej. Najwolniej ustępują enteropatie eozynofilowe – potrzeba na to sześciu tygodni lub niekiedy więcej. Dzieci z ciężkimi objawami alergii powinny być prowadzone w ośrodkach referencyjnych. Chorzy z wysokimi, specyficznymi dla białek mleka krowiego stężeniami IgE, objawami anafilaksji lub ciężkimi objawami jelitowymi nie wymagają do pełnej diagnostyki testu prowokacji. Wykonywanie takiego testu w innych okolicznościach możliwe jest nie wcześniej niż po 9–12 miesiącach od ostatniej reakcji, a w przypadku zespołu zapalenia jelita cienkiego i okrężnicy o ciężkim przebiegu dieta bezmleczna powinna być przestrzegana do 2.–3. Algorytm postępowania z dzieckiem z ciężkimi objawami ABMK karmionym sztucznie przedstawia ryc. 2. Ryc. 2. Algorytm postępowania u dziecka < 1. karmionego sztucznie, z ciężkimi objawami ABMK Dziecko karmione piersią z podejrzeniem alergii na białka mleka krowiego U dzieci karmionych wyłącznie piersią objawy alergii mają z reguły charakter reakcji IgE-niezależnej (wyjątkowo tylko IgE-zależnej) i sprowadzają się do atopowego zapalenia skóry, wymiotów, biegunki, obecności krwi w stolcach (zwykle jedynie żyłki czy pasemka), choroby refluksowej przełyku lub kolki jelitowej. Przy niezbyt nasilonych objawach nie ma konieczności zalecania matce diety bezmlecznej. W przypadku objawów o średnim lub znacznym nasileniu konieczne jest zastosowanie diety bezmlecznej z suplementacją wapnia (1000–1200 mg/dobę). Dieta taka (pedantycznie przestrzegana, z uwzględnieniem „ukrytych” źródeł białka mleka krowiego, co omówiono w kolejnym podrozdziale) powinna trwać 2–4 tygodnie. Jeśli nie wystąpi poprawa, dietę taką należy przerwać i rozważyć inne postę- powanie. Jeśli objawy ustąpią lub ulegną znacznemu złagodzeniu, można matce zalecić ponowne wprowadzenie, na tydzień, mleka i jego produktów. Jeśli wtedy objawy powrócą (co pot- wierdza rozpoznanie ABMK), należy zalecić matce dalsze rygorystyczne stosowanie diety bezmlecznej, oczywiście z kontynuacją suplementacji wapnia. Dieta taka powinna być u matki stosowana do 9.–12. lub przynajmniej przez sześć miesięcy od ustąpienia objawów. W przypadku niedoboru pokarmu u matki lub zaprzestania karmienia piersią należy stosować u dziecka eHF lub – z zastrzeżeniami przedstawionymi uprzednio – SF. Jeśli włączenie do diety matki mleka krowiego i jego przetworów nie spowoduje nawrotu objawów, można zalecić stosowanie u dziecka zwykłego mleka modyfikowanego. Algorytm postępowania z dzieckiem z objawami ABMK karmionym naturalnie przedstawia ryc. 3. Ryc. 3. Algorytm postępowania u dziecka karmionego piersią z podejrzeniem ABMK O czym należy bezwzględnie pamiętać w przypadku nadwrażliwości żołądkowo-jelitowej typu natychmiastowego (ang. GI tract anaphylaxis) Nadwrażliwość IgE-zależna to nadwrażliwość, w której po spożyciu alergenu objawy z górnego odcinka przewodu pokarmowego występują w ciągu kilku minut, a objawy z dolnego odcinka wkrótce lub z kilkugodzinnym opóźnieniem. Główne objawy to: nudności, wymioty, ból brzucha, biegunka – mogą się jednak także poj... Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników. Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się. Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych. Załóż bezpłatne konto Zaloguj się Karmienie piersią nie wyklucza pojawienia się alergii pokarmowej u dziecka. To dlatego, że alergeny z pokarmów jedzonych przez matkę mogą przenikać do mleka, a wraz z nim trafiać do organizmu dziecka. Jak postępować, gdy dziecko karmione piersią ma objawy alergii pokarmowej? Spis treściPrzyczyny alergii u dzieci karmionych piersiąCzego nie wolno jeść w trakcie karmienia piersią? [WIDEO]Alergia pokarmowa a karmienie piersią: alergeny w mleku matkiAlergia pokarmowa a karmienie piersią: dieta eliminacyjna Karmienie piersią oczywiście zmniejsza ryzyko wystąpienia alergii pokarmowej u dziecka, ale nie wyklucza jej całkowicie. Na alergię pokarmową narażonych jest od 0,5-2 procent dzieci karmionych piersią. Przyczyny alergii u dzieci karmionych piersią geny - dziecko, którego oboje rodzice są alergikami ma 60 procent szans zostać alergikiem, jeśli jedno z rodziców jest alergikiem - szanse przekraczają 40 procent wczesny kontakt z alergenami - dokarmianie mieszankami np. na oddziałach szpitalnych narażenie na alergeny wziewne - kurz, dym papierosowy, sierść alergeny w diecie matki infekcje wirusowe i bakteryjne, przede wszystkim przewodu pokarmowego Czego nie wolno jeść w trakcie karmienia piersią? [WIDEO] Alergia pokarmowa a karmienie piersią: alergeny w mleku matki Najczęściej u niemowląt karmionych piersią zdarza się alergia pokarmowa na białko mleka, białko jaja kurzego, ryby, cielęcinę, truskawki, kakao, cytrusy, orzechy, które znajdują się w diecie matki. W przypadku alergii pokarmowej problemem może być to, że uczulać potrafią nawet produkty uznane powszechnie za super bezpieczne dla alergików - np. marchewka. Alergia pokarmowa a karmienie piersią: dieta eliminacyjna Dieta eliminacyjna to dieta, zalecana matkom karmiącym, które zauważyły u swoich dzieci objawy alergii. Nie ma jednej uniwersalnej diety eliminacyjnej - zawsze jest ustalana indywidualnie. Zasady diety eliminacyjnej są proste: gdy zauważysz u dziecka niepokojące objawy: np. kolkę lub wysypkę, na 2-3 tygodnie odstaw podejrzany produkt. Jeśli w tym czasie nie nastąpi poprawa, przywróć wyeliminowany produkt i usuń na jakiś czas z diety inny - i tak do skutku, aż odkryjesz winowajcę. Nie należy eliminować ze swojej diety zbyt wielu produktów - lepiej jest ograniczyć się do potencjalnie najbardziej alergizujących - chyba że ty lub ojciec dziecka jesteście uczuleni na coś nietypowego, to lepiej to wykluczyć. Alergia na pokarm występuje przede wszystkim w pierwszych latach życia i dotyczy ok. 5–8% dzieci; wśród dorosłych występuje rzadziej (ok. 2–3% populacji). U dzieci najczęstszą postacią jest alergia na białka mleka krowiego oraz jajo kurze. Definicje Alergia na pokarm – reakcja nadwrażliwości z udokumentowanym lub bardzo prawdopodobnym mechanizmem odpornościowym. Alergia na pokarm IgE-zależna – reakcja nadwrażliwości z udziałem przeciwciał IgE. Alergia na pokarm IgE-niezależna – reakcja nadwrażliwości z udziałem innych mechanizmów Tab. 1. Epidemiologia Postać Częstość występowania Alergia na białka mleka krowiego *Niemowlęta karmione sztucznie 1,9–3,2% *Niemowlęta karmione piersią 0,5% Alergia na jajo kurze 2,6% Alergia na orzeszki ziemne 0,4–0,6% Alergia na pszenicę 0,4% (uczulenie) * Według Sicherer i wsp. Pediatrics 2003; 111:1591–4; Boyce i wsp. JACI 2010; 126:S1–S58. Ryc. 1. Podział nadwrażliwości na pokarm (Allergy 2001;56:813–24) Alergeny pokarmowe Do najczęstszych alergenów pokarmowych należą produkty podane w tab. 2. Tab. 2. Pokarmy najczęściej wywołujące reakcje alergiczne Niemowlęta Dzieci Dorośli mleko krowie soja mleko krowie jajo kurze orzeszki ziemne orzechy laskowe, włoskie itp. ryby skorupiaki pszenica soja orzeszki ziemne orzechy laskowe, włoskie itp. ryby skorupiaki Patogeneza Reakcje nadwrażliwości na pokarm mogą przebiegać jako reakcje natychmiastowe IgE-zależne (typ I według Gella i Coombsa) oraz jako reakcje opóźnione (typ IV, komórkowy). U części pacjentów znaczenie mają oba mechanizmy. Odpowiedź o charakterze IgE-zależnym pojawia się w ciągu kilku minut do dwóch godzin od spożycia alergenu, rzadziej w 6–12 godzin (reakcja późna). W reakcji o typie komórkowym objawy kliniczne występują po 24–48 godzinach, a nawet po kilku dniach po kontakcie z alergenem. Objawy kliniczne Objawy mogą dotyczyć wyłącznie jednego układu, np. skóry, przewodu pokarmowego, układu oddechowego, ale u wielu chorych dzieci występuje zajęcie wielu narządów (tab. 3). Schorzenia przewodu pokarmowego Zapalenie odbytnicy (proctitis) lub odbytnicy i okrężnicy (proctocolitis) spowodowane białkami pokarmowymi Dotyczy niemowląt, często karmionych wyłącznie piersią, będących w bardzo dobrym stanie ogólnym, z prawidłowym przyrostem masy ciała. Typowym objawem jest obecność plamek lub pasemek świeżej krwi w poza tym prawidłowym stolcu. Rola przyczynowa alergenu pokarmowego (zwykle mleka krowiego) zostaje ustalona na podstawie wywiadu. Zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy spowodowane białkami pokarmowymi Charakterystyczna jest obecność wymiotów, nasilonej biegunki, brak przyrostu masy i długości ciała. Alergenem jest zwykle mleko krowie, soja, zboża. Nadwrażliwość żołądkowo-jelitowa typu natychmiastowego Reakcja ta ma charakter IgE-zależny, a objawy (nudności, wymioty, ból brzucha, biegunka) pojawiają się zwykle już po kilku minutach do 1–2 godzin od spożycia alergenu, ale mogą być opóźnione do kilku godzin. Przewód pokarmowy jako pierwszy jest objęty reakcją anafilaktyczną, następnie występują objawy z innych narządów. Tab. 3. Objawy alergii na pokarm Narząd Objawy Skóra Pokrzywka, uogólniony świąd, obrzęk naczynioruchowy, atopowe zapalenie skóry Przewód pokarmowy Natychmiastowe uczucie drapania, świądu w jamie ustnej i gardle, obrzęk wargi/języka, nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunka Opóźnione refluks żołądkowo-przełykowy, odmowa przyjmowania pokarmu, brak przyrostu masy ciała, krew w stolcu (przy zapaleniu jelita) Układ oddechowy Nieżyt nosa i spojówek, zapalenie ucha, obrzęk krtani, kaszel, chrypka, duszność, astma (świszczący oddech) Objawy ogólne Zawroty głowy, migrena, spadek ciśnienia, wstrząs Tab. 4. Przykłady alergii krzyżowej pyłków roślin i pokarmów roślinnych Roślina Alergen Krzyżowo reagująca cząstka pokarmu Brzoza Główny antygen brzozy Bet v1 Mal d1 (jabłko) Api g1 (seler) Pru ar1 (morela) Pyr c1 (gruszka) Pru av1 (wiśnia) Gly m4 (soja) Brzoza Profilina brzozy Bet v2 Ara H5 (orzeszki ziemne) Api g4 (seler) Bra a2 (brokuły) ana c1 (ananas) Dau c4 (marchew) Lyc e1 (pomidor) Bylica Profilina Art. V 4 Api g4 (seler) Dau c4 (marchew) Bylica LTP Art. V 3 Pru p3 (brzoskwinia) Eozynofilowe gastroenteropatie Dla tej grupy schorzeń typowy jest naciek eozynofilowy obejmujący cały przewód pokarmowy lub wybiórczo przełyk, żołądek, jelito cienkie lub okrężnicę (eozynofilowe zapalenie przełyku, eozynofilowe zapalenie żołądka i jelita cienkiego). Nasilenie zmian zapalnych warunkuje ciężkość objawów chorobowych. Eozynofilowe gastroenteropatie rozpoznaje się wyłącznie na podstawie badania histopatologicznego (np. do rozpoznania eozynofilowego zapalenia przełyku konieczne jest stwierdzenie > 15 eozynofili /HPF – pole o znacznym powiększeniu). Do innych schorzeń dotyczących przewodu pokarmowego prawdopodobnie związanych z nadwrażliwością na białka mleka krowiego należą: refluks żołądkowo-przełykowy, kolka niemowlęca, przewlekłe zaparcie. Zespół alergii jamy ustnej (oral allergy syndrome, OAS) Terminem tym określa się postać alergii kontaktowej ograniczonej niemal wyłącznie do błony śluzowej jamy ustnej i gardła. Należy do IgE-zależnych reakcji wywołanych determinantami białkowymi o podobnej budowie, reagujących krzyżowo, a obecnych w pyłkach roślin oraz owocach, warzywach, orzechach. Zwykle chorzy z tym schorzeniem to dzieci z alergicznym nieżytem nosa i pyłkowicą, u których pojawiają się objawy w obrębie jamy ustnej po spożyciu surowych owoców i warzyw. Dolegliwości występują u ok. 23–76% chorych z pyłkowicą. Objawy występują nagle, w kilka minut po spożyciu pokarmu. Występuje świąd, obrzęk warg, języka, podniebienia, gardła, mogące następnie prowadzić do masywnego obrzęku naczynioruchowego śluzówki tych okolic z upośledzeniem drożności dróg oddechowych. Czasem pojawiają się wymioty z następującym bólem brzucha. Zwykle objawy są łagodne, ale u ok. 8% chorych obserwuje się objawy spoza przewodu pokarmowego, a u 1,7% wstrząs anafilaktyczny. Ryzyko reakcji systemowej jest większe, jeśli pojawia się reakcja po spożyciu pokarmu w formie gotowanej, dodatnie testy skórne z komercyjnymi alergenami pokarmowymi, brak objawów pyłkowicy oraz udokumentowana reakcja na brzoskwinię. Schorzenia układu oddechowego w przebiegu nadwrażliwości na pokarm Schorzenia układu oddechowego przedstawia tab. 5. Tab. 5. Jednostki chorobowe dotyczące układu oddechowego w przebiegu nadwrażliwości na pokarm Jednostka chorobowa Mechanizm Objawy Diagnostyka Leczenie Alergiczny nieżyt nosa i spojówek Ig-zależny Świąd, obrzęk błony śluzowej nosa, kichanie, zaczerwienienie spojówek Wywiad, próba prowokacji Dieta eliminacyjna Astma Ig-zależny lub komórkowy Kaszel, duszność, świsty jw. Zespół Heinera Niejasny Nawracające zapalenia płuc Wywiad Hemosyderoza Schorzenia skóry (tab. 6) Zmiany skórne w przebiegu alergii na pokarm są u dzieci często obserwowane. Wspólnym objawem zmian skórnych jest nasilony świąd. Tab. 6. Zespoły objawów skórnych występujących w przebiegu alergii na pokarm Jednostka chorobowa Mechanizm Objawy Diagnostyka Ostra pokrzywka i obrzęk naczynioruchowy IgE-zależny Świąd, bąble pokrzywkowe, obrzęki Wywiad, SPT, swoiste IgE, prowokacja Przewlekła pokrzywka IgE-zależny jw. > 6 tygodnijw. jw. Atopowe zapalenie skóry IgE-zależny i/lub komórkowy Świąd, wysypka grudkowa, lichenizacja, typowa lokalizacja Wywiad, SPT, swoiste IgE Dermatitis herpetiformis Komórkowy Świąd, wysypka grudkowo-pęcherzykowa (kończyny, pośladki) Biopsja Diagnostyka alergii pokarmowej (tab. 7) Tab. 7. Zalecenia leczenia alergii na pokarm Niemowlęta z alergią na pokarm Eliminacja szkodliwego alergenu z diety (w przypadku najczęściej występującej alergii na białka mleka krowiego – zwykle min. 6 miesięcy lub do 9.–12. może być konieczność dłuższego stosowania diety) Niemowlęta karmione wyłącznie piersią Dieta eliminacyjna u matki. Jeżeli eliminacja mleka krowiego, to suplementacja wapniem u matki (1000 mg/dobę) Alergia na pokarm u niemowlęcia karmionego sztucznie Preparaty hipoalergenne (hydrolizaty o znacznym stopniu hydrolizy białka, a jeżeli objawy nadal się utrzymują, to mieszanka elementarna). Efekt leczenia – zwykle w ciągu 2–4 tygodni; czas stosowania diety – zwykle do 12. może być konieczność dłuższego stosowania diety Hydrolizaty o nieznacznym stopniu hydrolizy białka Niezalecane w leczeniu alergii na pokarm Wywiad Niezwykle istotne jest staranne zebranie informacji dotyczących: wywiadu rodzinnego odnośnie do schorzeń alergicznych w najbliższej rodzinie (rodzice, rodzeństwo), objawów chorobowych i ich powtarzalności, związku czasowego pomiędzy spożyciem pokarmu a pojawieniem się objawów, ilości spożytego alergenu niezbednego do sprowokowania objawów. Badanie fizykalne Niezbędne jest staranne obejrzenie skóry dziecka w celu znalezienia zmian typowych dla atopowego zapalenia skóry, pokrzywki, poszukiwanie zmian w układzie oddechowym (świsty nad polami płucnymi, cechy alergicznego nieżytu nosa, spojówek) czy przewodzie pokarmowym (niedobór masy ciała i wzrostu). Dieta eliminacyjna Długość stosowania diety eliminacyjnej w celach diagnostycznych jest zróżnicowana, ale zwykle wynosi od ki... Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników. Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się. Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych. Załóż bezpłatne konto Zaloguj się Bądź zawsze na bieżąco z Serwisem Zdrowie! Zapisz się na nasze powiadomienia, a nie ominie Cię nic, co ważne i intrygujące w tematyce zdrowia. Justyna Wojteczek redaktor naczelna Zapisz się na newsletter Pobierz powiadomienia , 14:56 Aktualizacja: 14:05 To MIT. Objawy nadwrażliwości na pokarmy mogą wystąpić nie tylko u dzieci karmionych mlekiem modyfikowanym, ale także tych karmionych wyłącznie piersią. Alergia pokarmowa u dzieci karmionych wyłącznie piersią występuje rzadko, u ok. 0,5 proc. populacji karmionej naturalnie. Objawy mogą pojawić się już w pierwszych tygodniach życia dziecka, jeżeli doszło do uczulenia w okresie prenatalnym (wewnątrzmacicznym) lub bardzo wcześnie po urodzeniu. Przy podejrzeniu tego typu uczulenia należy ustalić, czy zachodzi związek pomiędzy pokarmem matki a objawami u dziecka, czyli trzeba obserwować, czy objawy alergiczne, najczęściej skórne, nasilają się u malucha po każdym karmieniu piersią. - Jeśli kobieta spożywa produkty mleczne, a u niemowlęcia karmionego wyłącznie mlekiem matki nasilają się sukcesywnie objawy skórne lub ze strony układu pokarmowego, należy rozważyć krótkotrwałą eliminację produktów mlecznych z diety kobiety karmiącej - mówi prof. Maciej Kaczmarski, alergolog, pediatra i gastroenterolog z Białegostoku. – Jeżeli nie zaobserwuje się u dziecka ustąpienia lub złagodzenia objawów - kobieta karmiąca nie powinna kontynuować tej diety. Jednak w wyjątkowych przypadkach, w razie konieczności zastosowania diety eliminacyjnej przez kobietę karmiącą, należy rodzaj i skład diety uzgodnić z lekarzem leczącym lub dietetykiem, tak aby nie doprowadzić do niedożywienia matki i dziecka. Obecnie nie zaleca się profilaktycznego stosowania diety bezmlecznej u kobiet w ciąży i karmiących piersią, by ograniczyć liczbę uczuleń u dzieci. Zaleca się natomiast, aby kobiety ciężarne odżywiały się racjonalne i zdrowo. gap Zasady korzystania z treści publikowanych w Serwisie Zdrowie: 1. Z zastrzeżeniem postanowień pkt. 3 poniżej, korzystanie z materiałów udostępnianych w Serwisie jest bezpłatne – zarówno w zakresie dostępu, jak również kopiowania i dalszego wykorzystywania – przy czym Właściciel i Wydawca mogą udostępniać w Serwisie również odpłatne usługi, które zostaną odpowiednio oznaczone, a dostęp do nich będzie odbywał się na zasadach ustalonych w odrębnych regulaminach. 2. Zamieszczone w Serwisie treści (teksty, zdjęcia, filmy, grafiki) można wykorzystywać bezpłatnie na dowolnym polu eksploatacji (z zastrzeżeniem opisanym w punkcie 3 poniżej) pod następującymi warunkami: a) Wymagana jest rejestracja w serwisie; b) Wymagane jest każdorazowe powołanie się na źródło w postaci podpisu: „źródło: c) Wszystkie teksty można wykorzystywać zarówno w całości, jak i w części, także dokonując ich modyfikacji lub łącząc z innymi treściami, jednakże wyłącznie pod warunkiem zachowania zasadniczej treści merytorycznej oryginalnego tekstu; d) Zdjęcia i grafiki ilustracyjne oznaczone logiem i/lub marką Wydawcy („PAP” lub można wykorzystywać wyłącznie w oryginale – tj. bez prawa do ich jakiejkolwiek modyfikacji – oraz pod warunkiem opublikowania ich razem z tekstem, przy którym zostały umieszczone na Serwisie Zdrowie i pod jednoczesnym warunkiem wykorzystania minimum 50% objętości (liczby znaków) danego tekstu; e) Infografiki oznaczone logiem i/lub marką Wydawcy („PAP” lub można wykorzystywać wyłącznie w oryginale, bez prawa do ich modyfikacji; f) Filmy oznaczone logiem i/lub marką Wydawcy („PAP” lub można embedować wykorzystując kod podany na portalu Serwis Zdrowie, albo bezpłatnie pobierać z platformy wideo PAP ( znajdującej się pod adresem (wymagana rejestracja) – bez prawa do ich modyfikacji; 2a. Niektóre zdjęcia, filmy lub grafiki (jeżeli są oznaczone inaczej niż logiem „PAP” lub adresem publikowane w serwisie mogą być własnością innych podmiotów niż Właściciel, wówczas do ich wykorzystania jest niezbędna zgoda Wydawcy, uzyskiwana pod adresem zdrowie@ 3. Zamieszczone w Serwisie treści można wykorzystywać wyłącznie w zakresie użytku informacyjnego. Korzystanie z nich w innych celach, w szczególności marketingowych, reklamowych czy promocyjnych wymaga osobnej, pisemnej zgody Właściciela. Id materiału: 213 TAGI: Najnowsze Być zdrowym Bardzo ważne zmiany dla diabetyków już wkrótce! (inf. prasowa) Dorośli pacjenci chorujący na cukrzycę, w trakcie intensywnej insulinoterapii, w tym kobiety w ciąży oraz osoby niewidome z cukrzycą leczone insuliną, będą mieli większy dostęp do systemów monitorowania glikemii! 8 lipca pojawił się projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie. Środowisko Inteligencja i życiowy sukces to sprawka genów czy środowiska? Geny czy środowisko? Co w większym stopniu wpływa na to, jakimi ludźmi się stajemy? Oto pytanie, którego może nie zadał Shakespeare, ale zadają je naukowcy, lekarze, psycholodzy i wielu zwykłych ludzi. W końcu od odpowiedzi na to pytanie zależy w dużej mierze jakość życia, ścieżka kariery, związki z ludźmi, a w szerszym ujęciu – funkcjonowanie całych społeczeństw. Dieta Owocny dzień zacznij od śniadania Dlaczego śniadanie to najważniejszy posiłek w ciągu dnia? Dzięki niemu zyskujemy większą zdolność kontrolowania głodu i sytości, łatwiej się uczymy i koncentrujemy na zadaniach. Owocny dzień warto zacząć owocowym śniadaniem. A trwa przecież sezon na polskie superowoce – borówki, maliny, jeżyny, truskawki, porzeczki, niebawem zbiory rokitnika, aronii i minikiwi. Być zdrowym Bóle kostno-stawowe udręką Polek (inf. prasowa) Nie tylko dojrzałe, ale także młode Polki skarżą się na bóle kości i stawów. To efekt złych nawyków, siedzącego stylu życia, nadmiernej masy ciała, a także stresu. Uzależnienia To, jak nazywasz czyjś problem, może szkodzić albo pomagać Specjaliści pomagający osobom z uzależnieniami zaproponowali swoisty słownik pojęć odnoszący się do ich podopiecznych. Chodzi o to, by zauważyć, że uzależnienie, podobnie jak na przykład cukrzyca, jest chorobą, a niektóre język może stygmatyzować osoby zmagające się z tym problemem. Sprawdź, jak mówić o uzależnieniach, aby nie szkodzić. Fot. Zsolt Biczó / Opublikowano: 11:11Aktualizacja: 10:42 W obecnych czasach alergie pokarmowe występują bardzo często. Uczulenie może dotyczyć w zasadzie każdego produktu. Objawy mogą się pojawić już w wieku niemowlęcym, niezależnie od sposobu karmienia. Dolegliwości obejmują wiele narządów i mają różny stopień nasilenia. Przyczyny alergii pokarmowej u niemowlątObjawy alergii pokarmowej u niemowlątAlergia pokarmowa u niemowląt ‒ objawy skórneJak potwierdzić alergię pokarmową?Jak leczyć alergię pokarmową u niemowląt? Obecnie coraz częściej stawiana jest diagnoza alergii pokarmowej. Dolegliwości z nią związane mogą ujawniać się bardzo wcześnie, bo już u noworodków i niemowląt. Do ok. 6 miesiąca życia dzieci karmione są wyłącznie mlekiem (matki lub modyfikowanym), w związku z tym alergia dająca o sobie znać tak wcześnie związana jest z uczuleniem na białka mleka. W późniejszym okresie włączane są dodatkowe pokarmy i każdy z nich może spowodować rozwój dolegliwości. Objawy alergii pokarmowej dotyczą nie tylko przewodu pokarmowego, ale również układu oddechowego i skóry. W przebiegu alergii pokarmowej u niemowląt może dojść do ostrej reakcji alergicznej ze znacznym nasileniem objawów, co określane jest mianem wstrząsu anafilaktycznego i w skrajnych przypadkach może prowadzić nawet do zgonu. W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję: Odporność Naturell Uromaxin + C, 60 tabletek 15,99 zł Odporność Iskial MAX + CZOSNEK, Suplement diety wspierający odporność i układ oddechowy, 120 kapsułek 42,90 zł Odporność Estabiom Junior, Suplement diety, 20 kapsułek 28,39 zł Odporność Naturell Omega-3 1000 mg, 120 kaps 54,90 zł Odporność WIMIN Odporność, 30 kaps. 59,00 zł Tak jak w przypadku każdej innej alergii, za dolegliwości odpowiada układ immunologiczny. Odczytuje on błędnie składniki pokarmowe i kwalifikuje je jako substancje potencjalnie szkodliwe. W związku z tym uruchamia procesy, których zadaniem jest zniszczenie wrogich cząsteczek. Ta kaskada odpowiedzi immunologicznej odpowiada za objawy alergiczne. U niemowląt układ odpornościowy nie jest jeszcze w pełni wykształcony, z większością substancji styka się po raz pierwszy, co czyni tę grupę wiekową szczególnie podatną na rozwój alergii. Równie często występuje alergia pokarmowa u niemowląt karmionych sztucznie, co alergia pokarmowa u niemowląt karmionych piersią. Objawy alergii pokarmowej u niemowląt Alergia pokarmowa pojawia się w następstwie doustnego przyjęcia składnika, na który uczulony jest organizm. W związku z tym dużą grupę objawów stanowią dolegliwości związane z przewodem pokarmowym. U niemowląt często są to kolki, czyli nieprawidłowe, bolesne skurcze jelit, które są przyczyną dolegliwości bólowych i płaczu dziecka. Kolki najczęściej pojawiają się między 3 a 6 tygodniem życia. Towarzyszy im wzdęcie brzuszka wraz z jego wyraźną tkliwością. Dodatkowo dolegliwości mogą obejmować gazy, które występują z większą częstotliwością i mają nieprzyjemny zapach. W przebiegu alergii pokarmowej charakterystyczne są zaburzenia oddawania stolca. Mogą to być zaparcia lub biegunki (nawet do kilkudziesięciu stolców na dobę), czasem z domieszką śluzu lub krwi. Poza tym wystąpić może niechęć do przyjmowania pokarmów, rozdrażnienie, grymaszenie dziecka przy jedzeniu. Bardzo liczną grupę objawów alergicznych stanowią zmiany skórne. Alergia pokarmowa u niemowląt ‒ objawy skórne W przebiegu alergii pokarmowej jednym z najczęstszych objawów skórnych jest wysypka. Może mieć ona postać drobno- lub gruboplamistą. Na skórze mogą pojawiać się grudki lub pęcherze wypełnione treścią surowiczą. Dolegliwości mogą obejmować wiele okolic ciała, dość często dotyczą dłoni i stóp. Zmianom może towarzyszyć zaczerwienienie i obrzęk skóry. Ponadto, jeżeli dojdzie do pęknięcia pęcherza, może z niego powstać boląca nadżerka. Cała skóra ma tendencję do wysuszenia. Zmiany po wygojeniu mogą zanikać, ale może też dochodzić do tworzenia czerwonych plam przypominających liszaj, bądź do pozostawania blizn. Często spotykanymi zmianami są też przeczosy, które powstają w wyniku drapania. W związku z tym, że skóra niemowląt jest delikatna i nie jest jeszcze w pełni wykształcona tkanka podskórna, do manifecjacji alergicznej na skórze dochodzi bardzo często. Zobacz także Jak potwierdzić alergię pokarmową? Z reguły do diagnozy wystarczające jest zaobserwowanie charakterystycznych objawów po spożyciu konkretnych pokarmów. W związku z tym u niemowląt rozszerzających dietę o pokarmy pozamleczne należy zachowywać ostrożność. Zasadą jest podawanie jednego nowego składnika przez 2-3 dni, co pozwala w łatwy sposób wyselekcjonować pokarm o właściwościach uczulających. Jeżeli lekarz zaleci potwierdzenie diagnozy badaniami, zlecane są testy alergologiczne z krwi. U dzieci do 3 roku życia są to jedyne badania potwierdzające alergię, jakie wykonujemy. Polegają one na pomiarze całkowitego IgE, czyli immunoglobuliny odpowiedzialnej za reakcję alergiczną. Jak leczyć alergię pokarmową u niemowląt? Jeżeli dziecko ma już rozszerzoną dietę (od ok. 6 miesiąca), to najskuteczniejszym sposobem wyeliminowania objawów alergii jest unikanie ekspozycji na dany pokarm. Jeżeli natomiast alergia pojawi się wcześniej i jej przyczyną jest uczulenie na białka mleka, które stanowi podstawę diety, należy zastosować specjalne, dostępne na receptę preparaty mleka modyfikowanego. Różni się ono stopniem rozdziału białek. W preparatach zawarte są rozdrobnione cząsteczki białka, których przyswajanie jest na tyle łatwe, że nie wywołuje objawów alergicznych. W przypadku kolek można stosować specjalne krople na kolki, które łagodzą dolegliwości. Jeżeli występują zmiany skórne, wskazana jest dbałość o odpowiednie natłuszczenie skóry, niekiedy lekarz zleca maści ze sterydem lub antybiotykiem. Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Zuzanna Pujanek Obecnie pracuję w Oddziale Laryngologicznym, gdzie zajmuję się głównie onkologią laryngologiczną. Przyjmuję pacjentów i prowadzę konsultacje laryngologiczne dla dzieci i dorosłych w placówkach publicznej i prywatnej służby zdrowia. Zobacz profil Podoba Ci się ten artykuł? Powiązane tematy: Polecamy

alergia pokarmowa u niemowląt karmionych piersią forum